Ερανιστής

Κείμενα, άρθρα και ροές επιλεγμένων ειδήσεων

Γιώργος Γραμματικάκης: Η γοητεία της αντιύλης: [+ συνέντευξη ]


 

O Γιώργος Γραμματικάκης έλαβε το Διδακτορικό του δίπλωμα (Ph.D.) από το University of London (Imperial College) της Μεγάλης Βρετανίας το 1973 στην πειραματική φυσική Υψηλών Ενεργειών.

Το 1982 εξελέγη καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής. Διετέλεσε πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης το 1990 – 1996. Συνταξιοδοτήθηκε και εξελέγη ομότιμος καθηγητής του Τμηματος το 2006.

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία.

Η γοητεία της αντιύλης

Γράφει ο Γιώργος Γραμματικάκης

Πηγή: Αστεροσκοπείο Αθηνών

 

«Τον Νοέμβριο του 2010, και ύστερα από πέντε χρόνια εντατικών προσπαθειών, μια ομάδα ερευνητών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών -το γνωστό μας CERN- είχε ένα μεγάλο επίτευγμα: Δημιούργησε και παγίδευσε 38 άτομα αντιύλης, που επέζησαν στην μοναξιά τους δύο δέκατα του δευτερολέπτου.

Δεν ήταν η πρώτη φορά, που παράγονται τεχνητά άτομα αντιύλης. Συνήθως όμως εξαϋλώνονται ακαριαία, επειδή έρχονται σε επαφή με τη συμβατική ύλη.

Είναι αλήθεια ότι ο απλός άνθρωπος θεωρεί την αντιύλη ως μια οντότητα εξωτική. Ισως επειδή με την ύλη και τα υλικά πράγματα αισθάνεται δεμένος με ποικίλους τρόπους -συχνά διόλου σοφούς!- η αντιύλη φαντάζει στο μυαλό του ως η πεμπτουσία της διαφυγής και του φανταστικού.

Για την επιστήμη, εντούτοις, η λέξη δεν έχει ιδιαίτερη φόρτιση, ούτε κρύβει κάποιο μυστήριο. Η συμβολή της, όμως, στη θεμελίωση της φυσικής υπήρξε πράγματι δεσπόζουσα.

Ας δούμε τα πράγματα από την αρχή. Τον κόσμο μας, τον υλικό κόσμο, συνθέτουν τα άτομα, που αποτελούνται από τα ηλεκτρόνια και έναν βαρύ πυρήνα. Δεν είναι λοιπόν «άτμητα», όπως πίστευε ο Δημόκριτος. Ο ίδιος ο πυρήνας συντίθεται από πρωτόνια και νετρόνια, ενώ τα ηλεκτρόνια διαγράφουν πολύπλοκες τροχιές και δίδουν σε κάθε άτομο τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες.

Τους νόμους που διέπουν τον μικρόκοσμο των ατόμων -νόμους που παραβιάζουν την κοινή λογική- περιέγραψε η κβαντομηχανική, επίτευγμα διανοητικό από τα σπουδαιότερα στην ανθρώπινη ιστορία. Οταν γύρω στο 1926, ολοκληρώθηκαν οι κανόνες και οι εξισώσεις της, μια επανάσταση είχε συντελεστεί στην επιστήμη. Επανάσταση που, εκτός από το θεωρητικό μεγαλείο της, οδήγησε στη σημερινή τεχνολογική εποχή.

Η κβαντομηχανική, όμως, παρουσίαζε από τη γένεσή της μια σημαντική αδυναμία: Δεν ήταν συμβατή με την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας, που ο Αϊνστάιν είχε συλλάβει όντας ακόμα ταπεινός υπάλληλος σε ένα γραφείο ευρεσιτεχνιών. Μια σύνθεση των δύο θεωριών ήταν αναγκαία. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς, οι φυσικοί την αλήθεια αναζητούν στη σύνθεση των ιδεών, όχι στον κατακερματισμό τους.

Τη σύνθεση αυτή πραγματοποίησε πρώτος ο Paul Dirac, ένας ιδιοφυής φυσικός με εμμονή στις αισθητικές αξίες της επιστήμης. Η θεωρία του Dirac, ενώ γεφύρωνε την Κβαντομηχανική με τη Σχετικότητα, είχε ωστόσο μια απαραίτητη προϋπόθεση: ότι εκτός από το ηλεκτρόνιο έπρεπε να υπάρχει ένα άλλο σωματίδιο, με την ίδια ακριβώς μάζα -αλλά με αντίθετο φορτίο!

Η πρόβλεψη αυτή ελάχιστους έπεισε. Λίγα όμως χρόνια αργότερα, ένα καινούριο σωματίδιο ανιχνεύθηκε στις κοσμικές ακτίνες, που βομβαρδίζουν τη γη μας από το διάστημα. Είχε την ίδια μάζα με το ηλεκτρόνιο, αλλά, αναπάντεχα, θετικό φορτίο. Ηταν το αντιηλεκτρόνιο, το πρώτο δηλαδή σωματίδιο αντιύλης. Εξαιτίας ακριβώς του θετικού του φορτίου ονομάσθηκε ποζιτρόνιο. Η τολμηρή πρόβλεψη του Dirac, καθηγητή ήδη στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, είχε επαληθευθεί.

Το πρώτο όμως αυτό σωματίδιο αντιύλης έμελλε να αποκτήσει πολλούς συντρόφους. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όλων των ειδών τα αντισωματίδια άρχισαν να ανακαλύπτονται στους μεγάλους επιταχυντές, που κατασκευάστηκαν για να μελετήσουν τη δομή της ύλης. Ενα σημαντικό βήμα υπήρξε η ανακάλυψη του αντιπρωτονίου, που παρήχθη πρώτη φορά το 1955 σε βίαιες συγκρούσεις πρωτονίων. Οπως αναμενόταν, το αντιπρωτόνιο είχε την ίδια μάζα με το πρωτόνιο, αρνητικό όμως φορτίο.

Η γενίκευση των εξισώσεων του Dirac, που είχαν εν τω μεταξύ πετύχει οι θεωρητικοί φυσικοί, οδηγούσε σε μια συγκλονιστική πρόβλεψη: ότι σε κάθε σωματίδιο της ύλης, που υπήρχε στο Σύμπαν ή παραγόταν τεχνητά, αντιστοιχούσε και το αντισωματίδιό του. Με την ίδια πάντοτε μάζα, αλλά με αντίθετο φορτίο και κάποιες άλλες ηλεκτρικές ιδιότητες. Στην ύλη, με δύο λόγια, αντιστοιχούσε η αντιύλη! Ο κόσμος αποκτούσε μια βαθύτερη, όσο και ανεξήγητη, συμμετρία.

Την πρόβλεψη της αντιύλης σφραγίζει, ωστόσο, μια ιδιαίτερη παράμετρος. Το επιστημονικό έργο του Dirac, καθώς και το κλασικό του σύγγραμμα γύρω από τις αρχές της κβαντομηχανικής, διαθέτουν ιδιαίτερη κομψότητα και μαθηματική ομορφιά. Οταν το 1974 επισκέφθηκε το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ -είχε ήδη εγκατασταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες- συμβούλευσε τους μεταπτυχιακούς φοιτητές να ενδιαφέρονται περισσότερο για την ομορφιά των εξισώσεών τους, και λιγότερο για το νόημα που έχουν!

Διαβάστε ακόμη: Αντουάν Ντε Σαιντ-Εξυπερύ, Οι μεγάλοι ποτέ δεν καταλαβαίνουν τίποτα μόνοι τους  Μικρό σχόλιο για τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο  Γράφει ο Χατζηπετρής   Σκίτσο του πιλότου και συγγραφέα Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ (29 Ιουλίου 1900 - 31 Ιουλίου 1944) (Πλήρες όνομα Αντουάν-Ζαν-Μπαπτίστ-Μαρί-Ροζέρ ντε Σαιντ Εξυπερύ - Antoine-Jean-Baptiste-Marie-Roger de Saint-Exupery). Όλοι σχεδόν οι μεγάλοι που δε διάβασαν το βιβλίο είναι αλαζονικά βέβαιοι  ότι το σκίστο αριστερά δείχνει ένα καφέ καπέλο. Όλοι οι μεγάλοι συμβουλεύουν τα παιδιά  ν’ αφήσουν κατά μέρος τα σχέδια με τα μέσα και τα έξω και να ασχοληθούν καλύτερα με τη γεωγραφία, την ιστορία, την αριθμητική και τη γραμματική.(κλικ στην εικόνα)

Διαβάστε ακόμη: Αντουάν Ντε Σαιντ-Εξυπερύ, Οι μεγάλοι ποτέ δεν καταλαβαίνουν τίποτα μόνοι τους Μικρό σχόλιο για τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο Γράφει ο Χατζηπετρής Σκίτσο του πιλότου και συγγραφέα Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ (29 Ιουλίου 1900 - 31 Ιουλίου 1944) (Πλήρες όνομα Αντουάν-Ζαν-Μπαπτίστ-Μαρί-Ροζέρ ντε Σαιντ Εξυπερύ - Antoine-Jean-Baptiste-Marie-Roger de Saint-Exupery). Όλοι σχεδόν οι μεγάλοι που δε διάβασαν το βιβλίο είναι αλαζονικά βέβαιοι ότι το σκίστο αριστερά δείχνει ένα καφέ καπέλο. Όλοι οι μεγάλοι συμβουλεύουν τα παιδιά ν’ αφήσουν κατά μέρος τα σχέδια με τα μέσα και τα έξω και να ασχοληθούν καλύτερα με τη γεωγραφία, την ιστορία, την αριθμητική και τη γραμματική.(κλικ στην εικόνα)

Υπάρχει ωστόσο μια ιδιότητα της αντιύλης που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα· ή, κατά κάποιον τρόπο, πιο ριψοκίνδυνα. Είναι ότι κάθε σύγκρουση της ύλης με την αντιύλη, ή και η απλή επαφή τους, οδηγεί σε μια πραγματική εξαΰλωση. Τα σωματίδια εξαφανίζονται, ενώ απελευθερώνεται άφθονη ενέργεια υπό μορφή φωτεινής ακτινοβολίας. Η ύλη, δηλαδή, μετατρέπεται σε φως!

Μήτε, λοιπόν, στα αναρίθμητα αστέρια του ουρανού, μήτε στους πλανήτες είναι δυνατή η συνύπαρξη ύλης και αντιύλης. Το αποτέλεσμα θα ήταν τότε μια έκρηξη βίαιη και καταστροφική. Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί η ύπαρξη στο Σύμπαν μεγάλων ποσοτήτων αντιύλης, που είναι για πάντα χωρισμένες από την ύλη. Αυτό άλλωστε ισχυρίσθηκε ο ίδιος ο Dirac στην ομιλία του, όταν το 1933 δίκαια τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. Με άλλα λόγια, είναι πιθανή η ύπαρξη αντιαστέρων, αντιπλανητών – ίσως και αντιανθρώπων!

Πριν όμως ο αναγνώστης βεβαιώσει ότι, για το τελευταίο τουλάχιστον, δεν υπάρχουν αμφιβολίες, ας υπογραμμισθεί ότι ο εντοπισμός της αντιύλης στο Σύμπαν είναι εξαιρετικά δυσχερής. Η αντιύλη είναι μια καθ’ όλα λογική και αξιοπρεπής μορφή της ύλης, κάτι σαν την κατοπτρική εικόνα της. Και τα χαρακτηριστικά της φαινόμενα, δεν θα διέφεραν καθόλου από εκείνα του κανονικού μας κόσμου. Ενα αστέρι από αντιύλη θα εξέπεμπε φως με τις ίδιες ακριβώς διαδικασίες, και θα είχε την ίδια εξέλιξη με το κανονικό αστέρι. Μήτε τα βαρυτικά φαινόμενα θα διέφεραν, και ένας αντιπλανήτης θα περιστρεφόταν γύρω από έναν υποθετικό αντιήλιο με τον ίδιο τρόπο όπως οι γνωστοί μας πλανήτες γύρω από τον ήλιο.

Εχει λοιπόν κάποια βάση η συμβουλή που δίδει ένας γνωστός φυσικός. Οτι αν η μοίρα το φέρει να συναντηθούμε με έναν εξωγήινο, ας μην του δώσομε απερίσκεπτα το χέρι. Ισως να είναι φτιαγμένος από αντιύλη. Τότε η φιλική χειραψία θα καταλήξει σε μια κατακλυσμική έκρηξη!

Σε γήινη πάντως κλίμακα, μια μυστηριώδης έκρηξη το 1908 που κατέκαψε τα γύρω δάση στη Σιβηρία, δεν αποκλείεται να οφειλόταν σε ένα θραύσμα αντιύλης που κατάφερε να φθάσει ώς τη γη. Ας σημειωθεί, μόνον, ότι ενώ η έκρηξη είχε την ισχύ μιας πυρηνικής βόμβας, το κομμάτι της αντιύλης, που ίσως την προκάλεσε, δεν θα υπερέβαινε σε μέγεθος ένα σπυρί στάρι!

Αν όμως τα σωματίδια αντιύλης έχουν ήδη αυτήν την ενδιαφέρουσα προϊστορία, γιατί τόσος θόρυβος γύρω από το πρόσφατο επιστημονικό επίτευγμα; Διότι, απλούστατα, οι ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν όχι μεμονωμένα σωματίδια αντιύλης, αλλά ολόκληρα αντιάτομα! Συγκεκριμένα, άτομα αντιυδρογόνου. Σε αντίθεση με το συμβατικό άτομο υδρογόνου, το αντιυδρογόνο διαθέτει ως πυρήνα το αντιπρωτόνιο, ενώ γύρω του περιστρέφεται ένα αντιηλεκτρόνιο -δηλαδή, ένα ποζιτρόνιο. Με ένα πολύπλοκο μάλιστα μαγνητικό σύστημα, οι επιστήμονες του CERN επέτυχαν να κρατήσουν τα αντιάτομα αυτά -έστω για ελάχιστο χρονικό διάστημα!- μακριά από άτομα της ύλης και την αμοιβαία τους εξαφάνιση.

Το επίτευγμά τους δεν σημαίνει, βέβαια, ότι κάποιες εφαρμογές της αντιύλης είναι επί θύραις. Παρόμοιες εφαρμογές, για το καλό ή το κακό, απαιτούν δεκαετίες. Η γοητεία όμως της αντιύλης έγκειται αλλού: Στο σημερινό Σύμπαν, η αντιύλη φαίνεται ότι λάμπει διά της απουσίας της. Η βαθύτερή της λοιπόν κατανόηση θα οδηγήσει σε απαντήσεις γύρω από την ίδια την γένεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Αξίζει άλλωστε να υπογραμμισθεί, ότι η θεωρητική πρόβλεψη της αντιύλης στηρίχθηκε σε αρχές συμμετρίας και ομορφιάς. Οπως λοιπόν και στη ζωή, η αναζήτηση της ομορφιάς στην επιστήμη αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο, που προσπαθεί να μας ψιθυρίσει την αλήθεια.»

 

Πριν προχωρήσουμε στη συνέντευξη του Γιώργου Γραμματικάκη,, ας μου επιτραπεί ένα σχόλιο γενικότερο:

Ψάχνοντας τη συνέντευξη με αυτόν τον τίτλο έπεσα πάνω σε αρκετά ιστολόγια και σελίδες που είχαν μεν ατόφια τη συνέντευξη, αλλά ανέφεραν με πονηρό τρόπο την πηγή: έβαζαν μόνο ημερομηνία χωρίς σύνδεσμο (τρέχα γύρευε δηλαδή) ή σύνδεσμο την αρχική σελίδα και όχι την ακριβή διεύθυνση. Το αποτέλεσμα είναι, μεταξύ άλλων,  να χάνεται η αρχική πηγή μέσα στο σωρό των αναδημοσιεύσεων, αφού σύνδεσμος άμεσα διαθέσιμος δεν μπαίνει. Τα συγκεκριμένα μπλόγκ κάνουν έτσι διπλό μνημόσυνο με τα ξένα κόλλυβα: και βεβαίως τιγκάρουν από εγκλωβισμένους επισκέπτες και μας ζαλίζουν το μυαλό με δεκάδες παράθυρα και παραθυράκια που πετάγονται διαρκώς από κάθε δυνατή κατευθυνση, μήπως ξεχαστούμε και δε στείλουμε τα παιδιά μας στα φροντιστήρια. Ονόματα θα αποφύγω να αναφέρω, εμπιστεύομαι την κρίση των αναγνωστών, ήθελα να σημειώσω μόνο ότι αυτή την πρακτική τη βρίσκω άκρως αντιδεοντολογική, ενοχλητική και κουτοπόνηρη. Το τελευταίο ίσως με ενοχλεί περισσότερο, ως απλό αναγνώστη.

Η κείμενο  δημοσιεύτηκε στο cityportal με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου  «Συνομιλίες με το φως» από τις εκδόσεις Ιανός.

"Όταν, ας πούμε, λέτε ότι κάποτε η γη θα τελειώσει ή ακόμα και το σύμπαν, όπως υπάρχει τώρα, αλλά αυτό θα συμβεί μετά από εκατομμύρια χρόνια, αυτή είναι μια διαβεβαίωση καθησυχαστική. Ενώ ξέρετε ότι υπάρχουν και αιφνίδιοι κίνδυνοι… Το λέτε πολύ σωστά. Να σας πω όμως… Ο μόνος αιφνίδιος κίνδυνος που υπάρχει είναι από έναν μεγάλο μετεωρίτη, που μπορεί να μην ξέρουμε ότι έρχεται στη γη. Αυτό είναι όμως ένα πολύ σπάνιο γεγονός, πάρα πολύ σπάνιο, τους περισσότερους μετεωρίτες τους παρακολουθούμε… Και αν ακόμα συμβεί, δεν θα καταστρέψει όλη τη γη, θα πρέπει να είναι τεράστιος. Ο μόνος κίνδυνος για τη γη αυτή τη στιγμή, κι αυτό είναι το τραγικό, είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Δηλαδή σήμερα είναι φανερό ότι η αλλοίωση που έχει υποστεί ο πλανήτης, εάν δεν ληφθούν έγκαιρα, πολύ ριζικά μέτρα, τότε ο πλανήτης μας και η ανθρωπότητα, δυστυχώς, έχει ένα ορατό τέλος. Κι αν υπάρχει ένα μήνυμα σε αυτά που γράφω και λέω, αυτό θέλω να είναι: ότι οι συμπαντικές μοίρες του πλανήτη, κατά κάποιον τρόπο, είναι πολύ μακρινές, στα εκατομμύρια χρόνια, ενώ ο μόνος ορατός κίνδυνος είναι από μας." Γιώργος Γραμματικάκης. Βλ. συνέντευξη παρακάτω.

Συνέντευξη του Γιώργου Γραμματικάκη

στον Σωτήρη Ζήκο

 

Αυτό το βιβλίο «Οι συνομιλίες με το φως» είναι γέννημα ενός άλλου βιβλίου…
Ναι. Θα έλεγα ότι «Οι συνομιλίες με το φως» το τωρινό δηλαδή βιβλίο είναι προέκταση αλλά και συμπλήρωμα του προηγούμενου, που ήταν πιο μεγάλο, λίγο πιο επιστημονικό και που ήταν «Η αυτοβιογραφία του φωτός». Είναι πολύ διαφορετικά βιβλία, γιατί το καινούριο είναι στην έκταση πολύ μικρό και ταυτόχρονα έχει μουσική, όπου τη δική μου αφήγηση σε ένα dvd συνοδεύουν οι μουσικοί Γιώτης Κιουρτσόγλου, David Lynch και Οδυσσέας Γραμματικάκης με αυτοσχεδιαστική   μουσική. Είναι δηλαδή μια σύζευξη της επιστήμης με τη μουσική.

Το έργο σας «Η αυτοβιογραφία του φωτός» σε τι αναφέρεται;
Είναι μια, κατά κάποιον τρόπο, αφήγηση το πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του φωτός στην επιστήμη, τη ζωή και την τέχνη. Εγώ βέβαια το ανακάλυψα αυτό από πολύ νωρίς, ότι δηλαδή το φως  έχει πολύ μεγάλη σημασία για τη ζωή και την τέχνη και καθώς προχωρούσε η επιστημονική μου ζωή πια, διαπίστωσα ότι το φως μας οδηγεί στις πιο μεγάλες ανακαλύψεις, στην κοσμολογία, στο ότι το σύμπαν διαστέλλεται, στην κβαντομηχανική… Τελικά το φως παίζει πρωταρχικό ρόλο στην επιστήμη και με κάποιο τρόπο παίζει και στη λογοτεχνία, στην ποίηση, και βέβαια στη γλυπτική και τη ζωγραφική. Κι αυτή η σημασία του φωτός, όχι μόνο από επιστημονική άποψη, αλλά και στη ζωή και την τέχνη φαίνεται -από την απήχηση που είχε το βιβλίο- πως αγγίζει πολλούς ανθρώπους.

Επειδή όμως άπτεται και θεμάτων υπαρξιακών, που μπορεί να προκαλούν απορία και αγωνία, σας αντιμετωπίζουν ενίοτε και ως ένα είδος γκουρού…
Ναι (γέλια). Κι αυτό είναι επικίνδυνο ξέρετε, δεν θέλω να είμαι αυθεντία και γι’ αυτό λέω συνέχεια «τα μεταφυσικά ερωτήματα τα λύνει ο κάθε άνθρωπος μόνος του». Εγώ απλώς λέω τις πληροφορίες, πώς πιστεύουμε δηλαδή σήμερα ότι δημιουργήθηκε το σύμπαν, πού πιστεύουμε ότι πάει… -δεν είναι πια η παλιά εικόνα, όπως πριν έναν αιώνα, είναι τελείως διαφορετική η αντίληψη για το σύμπαν σήμερα.

Ναι, αλλά και οι επιστημονικές απαντήσεις γίνονται και υπαρξιακές. Όταν, ας πούμε, λέτε ότι κάποτε η γη θα τελειώσει ή ακόμα και το σύμπαν, όπως υπάρχει τώρα, αλλά αυτό θα συμβεί μετά από εκατομμύρια χρόνια, αυτή είναι μια διαβεβαίωση καθησυχαστική. Ενώ ξέρετε ότι υπάρχουν και αιφνίδιοι κίνδυνοι… Το λέτε πολύ σωστά. Να σας πω όμως… Ο μόνος αιφνίδιος κίνδυνος που υπάρχει είναι από έναν μεγάλο μετεωρίτη, που μπορεί να μην ξέρουμε ότι έρχεται στη γη. Αυτό είναι όμως ένα πολύ σπάνιο γεγονός, πάρα πολύ σπάνιο, τους περισσότερους μετεωρίτες τους παρακολουθούμε… Και αν ακόμα συμβεί, δεν θα καταστρέψει όλη τη γη, θα πρέπει να είναι τεράστιος. Ο μόνος κίνδυνος για τη γη αυτή τη στιγμή, κι αυτό είναι το τραγικό, είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Δηλαδή σήμερα είναι φανερό ότι η αλλοίωση που έχει υποστεί ο πλανήτης, εάν δεν ληφθούν έγκαιρα, πολύ ριζικά μέτρα, τότε ο πλανήτης μας και η ανθρωπότητα, δυστυχώς, έχει ένα ορατό τέλος. Κι αν υπάρχει ένα μήνυμα σε αυτά που γράφω και λέω, αυτό θέλω να είναι: ότι οι συμπαντικές μοίρες του πλανήτη, κατά κάποιον τρόπο, είναι πολύ μακρινές, στα εκατομμύρια χρόνια, ενώ ο μόνος ορατός κίνδυνος είναι από μας.

Διάβασα τελευταία για μια παρατεταμένη ηρεμία του ήλιου σε σχέση με τις κηλίδες του, που μπορεί να προμηνύει μια έντονη δραστηριότητα που ενδέχεται να αντιστρέψει τους μαγνητικούς πόλους της γης… Θέλω να πω ότι ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε απολύτως βέβαιοι τι μπορεί να συμβεί από στιγμή σε στιγμή. Αυτό είναι αλήθεια, ποτέ δεν μπορεί να αποκλείσει κανένας το απρόβλεπτο. Να πω όμως ότι σήμερα η επιστήμη έχει τέτοια μέσα να παρακολουθεί αυτές τις εξελίξεις… -έχουμε σήμερα διαστημόπλοια που προσεγγίζουν τον ήλιο και τον ακτινογραφούν από παντού. Θα μου κάνει εντύπωση να συμβεί ένα γεγονός που θα είναι απολύτως απρόβλεπτο. Αυτό που λέτε για τον ήλιο είναι αλήθεια, αλλά είναι μια θεωρία, από τις πολλές που υπάρχουν, κι εγώ προσωπικά δεν την πιστεύω.

Στην έρευνα που κάνατε για το φως, ποια ήταν η συνεισφορά του Κορνήλιου Καστοριάδη; Η διανοητική συνεισφορά του Καστοριάδη, που ίσως ξέρετε ότι υπήρξε και φίλος μου, ήταν πολύ μεγάλη. Με την έννοια ότι κάναμε πάρα πολλές φορές συζητήσεις, για την επιστήμη, για τις σύγχρονες θεωρίες… Τονίζω συνέχεια ότι ο Καστοριάδης ήταν απολύτως ενήμερος για τις εξελίξεις της σύγχρονης επιστήμης, κάτι που ήταν καταπληκτικό. Η κουβέντα λοιπόν μαζί του με ωφέλησε πάρα πολύ, ήξερε ότι γράφω αυτό το βιβλίο, και η μόνη μου λύπη είναι ότι δεν πρόλαβε να το δει, τυπωμένο.

Δεν σας πρότεινε μάλιστα και ένα σημαντικό βιβλίο για το φως; Ναι, βέβαια. Αυτό είναι το καταπληκτικό, ότι ο Καστοριάδης που συνέστησε ένα βιβλίο φυσικής που εγώ δεν το ήξερα, όντας καθηγητής της φυσικής και το οποίο είναι ένα βιβλίο πάρα πολύ καλό και το αναφέρω στην «Αυτοβιογραφία του φωτός». Είναι ένα βιβλίο που προσπαθούσε να κάνει αυτό που κάνω εγώ, αλλά με πολύ πιο επιστημονικό τρόπο και χωρίς να αγγίζει τα θέματα της τέχνης και, ας πούμε, της φιλοσοφίας. Αλλά αυτό με το Καστοριάδη (γέλια) πολύ χαίρομαι που το θυμάσαι.

Στο βιβλίο σας αντιμετωπίζετε το φως ως καθολικό στοιχείο, όπως οι Ίωνες φιλόσοφοι, για παράδειγμα όπως ο Θαλής το νερό; Θα έλεγα: ναι. Το φως είναι μια παγκόσμια οντότητα, ας το πω έτσι, που, κατά κάποιον τρόπο δένει τα πάντα… δένει το σύμπαν με τη ζωή, τη ζωή με τον άνθρωπο, παντού μπαίνει το φως. Και αυτό που εγώ ονομάζω αρχέγονο φως είναι το παλαιότερο που ξέρουμε, το πιο παλιό στη Δημιουργία… Αν ο ήλιος έχει μια ηλικία, ας πούμε 5 δισεκατομμύρια χρόνια, από τότε στέλνει το φως του, ε αυτό το αρχέγονο φως είναι πολύ παλαιότερο, 14 δισεκατομμύρια χρόνια –κι αυτό το θεωρώ συγκλονιστικό, ότι το ανακαλύψαμε τελευταία.

Και αν κατάλαβα καλά, αυτό το αρχέγονο φως το πρωτοαντιληφθήκαμε ως ήχο; Όχι. Το αντιληφθήκαμε ως μικροκύμα, συχνότητα μικροκυμάτων. Αλλά με μια έννοια έχετε δίκιο, το συνέλαβαν σαν κάποια παράσιτα σε μια κεραία… Το εντυπωσιακό ήταν ότι ερχόταν από όλες τις κατευθύνσεις του ουρανού, αυτό τους παραξένεψε, όπου κι αν έστρεφαν την κεραία συνελάμβαναν τα ίδια παράσιτα. Το έψαξαν και η ερμηνεία που κατέληξαν ήταν ότι επρόκειτο για το αρχέγονο φως, που έρχεται από τη μεγάλη έκρηξη στην αρχή του σύμπαντος.

Το ερεύνησαν και έξω από τη γη, με δορυφόρους για να το επιβεβαιώσουν; Ναι, υπάρχουν δύο δορυφόροι, ό ένας πριν από 10 χρόνια και ο άλλος που στέλνει αυτή τη στιγμή ακόμα σήματα, που επιβεβαίωσαν απολύτως ότι είναι ένα τελείως διαφορετικό φως και η μόνη ερμηνεία είναι ότι προέρχεται από την αρχή του σύμπαντος… Είναι, κατά κάποιον τρόπο, το πιο έντονα μελετημένο αλλά και με μεγαλύτερο ενδιαφέρον πειραματικό γεγονός της σύγχρονης φυσικής: η ανακάλυψη του αρχέγονου φωτός.

Και γιατί επιλέξατε να παρουσιάσετε την ιστορία του φωτός σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, ως αυτοβιογραφούμενο; Ε, για να γίνει λίγο πιο κατανοητό. Και για να μπορέσω να το αποδώσω με ανθρώπινα χαρακτηριστικά ούτως ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθήσει την ιστορία του σύμπαντος μεν αλλά να έχει αυτό και μια μορφή παραμυθιού.

Όπως στην αρχαία ελληνική μυθολογία που οι δυνάμεις της φύσης έχουν ανθρωπομορφικά χαρακτηριστικά… Ναι, μπράβο… Μιμούμαι λίγο τους αρχαίους ελληνικούς μύθους. Αλλά αυτό που αφηγούμαι εγώ δεν είναι φαντασία, είναι επιστημονικά απολύτως αληθινό ό,τι λέω, αλλά έτσι ο κόσμος το αγαπά και το συλλαμβάνει πολύ ευκολότερα.

Καθώς όμως το ίδιο το φως ομιλεί, μας κρύβει και πράγματα που μόνο αυτό τα ξέρει. Όταν λέει, για παράδειγμα, λέει ότι δεν θα μας πει αν υπάρχει εξωγήινη ζωή γιατί η απάντηση είναι πολύ σκληρή. Ναι, ναι… Εγώ το έχω πει όμως, σε άλλες περιστάσεις, πιστεύω ότι υπάρχει εξωγήινη ζωή, πιστεύω όμως επίσης ότι δεν θα επικοινωνήσουμε ποτέ μαζί της. Γι’ αυτό δεν μιλάει το φως, αυτή είναι μια απάντηση σκληρή.»

Τη φωτογραφία με τον ήλιο τη βρήκα εδώ.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: