Ερανιστής

Κείμενα, άρθρα και ροές επιλεγμένων ειδήσεων

Μερικές λέξεις και μια φυσική συνταγή για τον πονόλαιμο.


Μερικές λέξεις και μια φυσική συνταγή για τον πονόλαιμο

Γράφει ο Χατζηπετρής

Θα ξεκινήσω με το ρήμα σιλαρώνω, το οποίο στην παρδαλή λέξη βρίσκω  ότι σημαίνει τακτοποιώ στα «αντιχασιώτικα». Λέμε ακόμη: με σιλάρωσε = µε κατάφερε Γνωρίζω τη λέξη σε μάλλον μεταφορική χρήση, στη Δυτ. Μακεδονία ακούγεται  λ.χ. η έκφραση «το(υ)ν σιλάρωσε καλά» που σημαίνει του έκανε μεγάλη ζημιά, μεγάλο ζαράλι. Έχουμε και το παθητικό σιλαρώνομαι, συνήθως τον Αορ. σιλαρώθ(η)κα, σημαίνει γενικά καταστράφηκα, έπαθα. Αν ας πούμε φτιάχναμε την έκφραση «ο Γιωργάκης μας σιλάρωσε καλά», θα σήμαινε μας κατέστρεψε, κατάφερε να μας καταστρέψει, μας την έφερε. Αγνοώ την ετυμολογία του ρήματος. Με την ευκαιρία, περνάω στην επίσης διαδεδομένη λέξη «γιαστράβομαι», μιλάω πάντα για τη Δυτική Μακεδονία,   συχνότερα ακούμε τον Αορ. γιαστράφ(η)κα και τη μετοχή γιαστραμμένος. Με λίγη φαντασία και μπόλικη δυτικομακεδονική προφορά αμυδρά πιθανολογώ ότι είναι παραφθορά του διαστρέφομαι – διεστραμμένος.

Η λέξη σημαίνει επίσης καταστράφηκα, όχι όμως εξαιτίας κάποιου άλλου, αλλά για λόγους που έχουν σχέση με μένα τον ίδιο, έχει δηλαδή η λέξη μια αυτοκαταστροφική διάσταση και σημασία. Γιαστραμμένος λέγεται ακόμη ο χτυπημένος από το κακό, από την κακιά μοίρα, αυτός που βρίσκεται σε κατάντια, αλλά και τον ανεπρόκοπο άνθρωπο, τον καψοκαλύβα, αυτόν που ενδίδει, περιοδικά ή σταθερά, σε αυτοκαταστροφικά πάθη. Τα συμφραζόμενα δίνουν κι άλλες παρεμφερείς σημασίες. Να σημειώσω και την επιφωνηματική έκφραση: «γιαστραμάρα κακιά!», τη λέμε όταν σκοντάφτουμε, σκουντουφλούμε ή γενικώς κινούμαστε και πράττουμε αδέξια. Σημαίνει επίσης «ας πάει στο διάολο», «στον αγύριστο» και τα όμοια.

Η προστακτική γιαστράψ(ου)!, κενταυρώσ!(ου) σημαίνει κάτι σαν πέσε για ύπνο και μη μας ενοχλείς, λούφαξε. Η έκφραση λίθρος! και λίθρος κακός! έχει σχέση με το όλεθρος=μεγάλη καταστροφή. Κενταυρώθηκε έλεγαν οι παππούδες για κάποιον που κοιμήθηκε πολύ βαριά.

Θα προχωρήσω με δύο τετρασύμφωνες λέξεις: γκτζιούπα και γκάγκτζο. Ένα σχετικά μεγάλο κομμάτι από κορμό δέντρου, ένα κομμάτι ακατέργαστου ξύλου γενικότερα, ονομάζεται γκτζιούπα. Τα καυσόξυλα έφταναν στα σπίτια ως γκτζιούπες και στη συνέχεια τα τεμάχιζαν και τα αποθήκευαν σε ντάνες.  Σκουλιά, ήταν το χτύπημα με την ανάποδη του τσεκουριού για να ξεκολλήσει το ξύλο.

Φωτό: Αγριοτριανταφυλλιά ή γκαγκτζιά

Η ΣΥΝΤΑΓΉ: Μαζέψτε τους καρπούς που είναι σε καλή κατάσταση σκληροί και χωρίς σπασίματα. Ένα βάζο σας φτάνει για όλον τον χειμώνα. Πλύντε καλά τους καρπούς για να φύγουν σκόνες και και τυχόν φάρμακα που μπορεί να έχουν πέσει απο κοντινές καλλιέργειες. Έπειτα αφήστε τους μέσα στο σπίτι για αρκετές μέρες μέχρι να ξεραθούν. Εάν κρατήσουν υγρασία θα χαλάσουν. Μόλις ξεραθούν βάλτε τους σε ένα γυάλινο βάζο και θα κρατήσουν μέχρι το επόμενο φθινόπωρο. Όταν νιώσετε ότι ο λαιμός σας εμφανίζει συμπτώματα (βήχας, πόνος) πάρτε 3-4 καρπούς. Επειδή η καρποί δεν έχουν γεύση θα χρειαστείτε να κάνετε ένα ρόφημα μέσα στο οποίο θα τους προσθέσετε. Χρησιμοποιήστε ότι σας αρέσει. Τσάι, Χαμομήλι, Τήλιο κτλ. Ετοιμάστε το ρόφημα όπως κάνετε κανονικά. Μαζί με τα υπόλοιπα βότανα ρίξτε και τους καρπούς αφού πρώτα τους σπάσετε λίγο με το χέρι σας. Αφηστε για 3-4 λεπτα. Σουρώστε το μίγμα και είστε έτοιμοι. Εκτός του ροφήματος μπορείτε να μασήσετε έναν καρπό στο στόμα σας για λίγη ώρα και να τον φτύσετε. Το μειονέκτημα είναι η πικρή γεύση του και ότι το βράσιμο αυξάνει την ενεργητικότητα των δραστικών στοιχείων του καρπου. Δύο τέτοια ροφήματα, με την συνδιαστική δράση των βοτάνων και της άγριας τριανταφυλλιάς είναι πολύ πιθανόν να εξαφανίσουν απευθείας τα συμπτώματα απο την πρώτη μέρα. Όσο πιο γρήγορα βέβαια το χρησιμοποιήσετε τόσο πιο πιθανόν είναι έχετε καλύτερα αποτελέσματα. Εκτός του πονόλαιμου η χρήση του παραπάνω έχει πολυ καλά αποτελέσματα σε οποιαδήποτε πάθηση έχει σχέση με φλεγμονές (πχ αρθρίτιδα). Συμβουλευτείτε τον γιατρό πρώτα, και έαν σας το επιτρέψει χρησιμποιήστε το συμπληρωματικά με την φαρμακευτική αγωγή η μόνο του.*Αν αποφασίσετε να εκτελέσετε τη συνταγή, ρωτήστε μια παλιά σας θεία, από την επαρχία κατά προτίμηση, θα σας το εξηγήσει απλούστατατα, και πιθανότατα θα σας φέρει έτοιμο το βάζο την επόμενη φορά.

Γκάγκτζο, λοιπόν,  είναι ο καρπός της αγριοτριανατφυλιάς, αυτό που μένει μόλις πέσουν τα φύλλα. Η άγρια τριανταφυλλιά ή γκαγκτζιά είναι ένα φυτό το οποίο περιέχει σε πολύ μεγάλη ποσότητα φυσικά αντιφλεγμονώδη. Χρησιμοποιείται πλέον και στην φαρμακευτική και φυτρώνει στους αγρούς, ακόμα και σε περιοχές με υψόμετρο. Κανονικά δεν τρώγεται, ο φίλος μου ο Σάκης όμως, όψιμος βοτανολόγος διαμένων εις την πρωτεύουσα, λέει ότι ένα γκάγκτζο έχει όση βιταμίνη C έχουν δέκα πορτοκάλια, κάτι θα ξέρει. Έχει, πάντως, υπέροχα λουλούδια, όπως μπορείτε να δείτε εδώ.

Μπορείτε επίσης να παρασκευάσετε εύκολα φυσικό ρόφημα για τον πονόλαιμο, η συνταγή υπάρχει εδώ. Σάκη, ευχαριστώ για το φυσικό σαπούνι, θα το κρατήσω για πρώτο ραντεβού. 

Κάπου εδώ θα κλείσω και θα κοτσάρω  τη λέξη ζιούκα, που σημαίνει γενικά το μαλακό, το ώριμο φρούτο. Λέμε π.χ. ζιούκες τα ώριμα γκόρτσα (=άγρια αχλάδια, μικρά απίδια). Η έκφραση του κάνε ζιούκα το κεφάλι, σημαίνει τον χτύπησε πολύ, ώσπου μαλάκωσε κλπ.

Ήρθε η ώρα να κενταυρωθώ, ο φίλος μου ο Φώτης είχε δίκιο: είναι πιο απλό να ξεκινάς με  3-4 λέξεις σε κάθε σημείωμα, και ό,τι βγει.

Αν έχετε σοβαρότερα λεξιλογικά ενδιαφέροντα ή πάλι αναρωτιέστε πώς ανέβηκε ο Ιάκωβος στο βουνό και τι έκανε εκεί, σας παραπέμπω στο καλό και φιλόξενο  ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου.

*Πηγή: Πώς το κάνω (όχι, δεν είναι αυτό που σκέφτεστε).

Σχετικά σημειώματα:

(Ι)Αναζητώντας τις λέξεις: γκεζερώ, σουρβάλα, έντισμα

(ΙΙ)Αναζητώντας τις λέξεις: ρώγες, ρόγες και μανάρια

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: