Ερανιστής

Κείμενα, άρθρα και ροές επιλεγμένων ειδήσεων

Ρομπέρτο Μπενίνι: Διανύουμε, χωρίς καμία αμφιβολία, την πιο ωραία περίοδο στην ιστορία της ανθρωπότητας.


Tη συνέντευξη την εντόπισα σε ένα σωρό παλιών περιοδικών, στο τραπεζάκι μιας αίθουσας αναμονής. Εκτιμώ ότι είναι ότι πιο αισιόδοξο διάβασα τις τελευταίες μέρες…

.

«Ενας κωμικός, ίσως ο πιο διάσημος του καιρού μας, σε μια σοβαρή συζήτηση, την πιο σοβαρή που μπορεί να γίνει. Ο Ρομπέρτο Μπενίνι, αυτός ο σύγχρονος κλόουν, Τσάρλι Τσάπλιν και Πινόκιο μαζί, λίγο προτού έρθει στην Ελλάδα για δύο μοναδικές παραστάσεις, μας μιλάει για τον Θεό, την Κόλαση και τον Παράδεισο, τον Ιησού Χριστό, τον Σωκράτη και τους νέους.

Παρίσι. Ενα σαββατιάτικο απόγευμα στην πλατεία των Βοσγίων. Λίγες ώρες πριν από τη δεύτερη εμφάνισή του στη γαλλική πρωτεύουσα με την παράσταση «Κόλαση και Παράδεισος», ο Ρομπέρτο Μπενίνι κατεβαίνει από το δωμάτιό του για μια ζεστή και φιλική κουβέντα μακριά από τα φώτα της ράμπας που το προηγούμενο βράδυ είχαν συγκεντρώσει πλήθη ανώνυμων και επώνυμων θεατών. Χωρίς το προσωπείο με το οποίο είναι γνωστός στο ευρύ κοινό, ο διάσημος ιταλός κωμικός μιλάει με σοβαρότητα και χιούμορ, πειστικότητα και πάθος για την πορεία του, το θέατρο και τον κινηματογράφο, τον Ομηρο και τον Σωκράτη, τον Δάντη και τον Χριστό, τις παραβολές και τους μύθους, για την πίστη του στον άνθρωπο, για την αγάπη, την ανθρώπινη μοίρα και το ταξίδι της ζωής.

Ρομπέρτο Μπενίνι, πώς ένας άνθρωπος με το δικό σας υποκριτικό ταλέντο αποφασίζει να παρακολουθήσει μαθήματα σε τεχνικοεμπορική σχολή της Φλωρεντίας;

«Η σχολή αυτή ήταν κάτι σαν σανίδα σωτηρίας για μένα. Εκείνη την εποχή η πόλη είχε πλημμυρίσει από τα νερά του ποταμού και έπρεπε να εγκαταλείψω επειγόντως τη σχολή όπου φοιτούσα, η οποία μάλιστα ήταν σχολή ιερωμένων! Επρεπε, λοιπόν, να βρω μια άλλη σχολή, και η συγκεκριμένη ήταν η μόνη που με δέχτηκε, αφού ήμασταν ήδη στη μέση του σχολικού έτους. Επρόκειτο για μια σχολή όπου πήγαιναν τα κορίτσια για να μάθουν δακτυλογραφία και στενογραφία. Ετσι έμαθα να δακτυλογραφώ».

Η πραγματική σας φύση όμως ήταν η τέχνη.

«Βέβαια. Ηδη εκείνη την εποχή είχα αρχίσει να απαγγέλλω στίχους με άλλους “ποιητές” στις πλατείες της Τοσκάνης, αυτοσχεδιάζοντας επάνω σε θέματα που μας έδινε το κοινό. Μας πρότειναν, για παράδειγμα, το θέμα: “Ποιες γυναίκες είναι καλύτερες; Οι χοντρές ή οι λεπτές;”. Διαλέγαμε εμείς τη μία από τις δύο εκδοχές και κάναμε στίχους με ομοιοκαταληξία. Αυτό το έκανα από την ηλικία των 14-15 χρόνων. Πιο μεγάλος, πήγα στη Ρώμη με έναν θεατρικό θίασο. Κάναμε σάτιρα, πειραματικό θέατρο, αυτοσχεδιασμούς. Ηταν μια περίοδος κατά την οποία διερευνούσα διάφορους τρόπους έκφρασης. Αλλωστε, η δεκαετία του ’70 στη Ρώμη ήταν σαφώς μια περίοδος αναζήτησης, η λεγόμενη αβάν-γκαρντ. Λέξη τόσο πολύπλοκη, που ώσπου να την προφέρεις η περίοδος αυτή έχει ήδη τελειώσει. Υπήρχε το πειραματικό θέατρο με τον Καρμέλο Μπένε, τον Λούκα Ρονκόνι, τον Κάρλο Τσέκι και άλλους μεγάλους ιταλούς ηθοποιούς. Κάναμε παραστάσεις στους δρόμους, σε υπόγειους χώρους. Ηταν μια περίοδος γεμάτη ενέργεια και ζωή».

Την εποχή εκείνη ξέρατε ποια κατεύθυνση θα ακολουθούσατε;

«Ηξερα ότι προορισμός μου ήταν η κωμωδία, διότι, ακόμη και όταν προσπαθούσα να κάνω σοβαρά πράγματα, το κοινό γελούσε. Καθοριστικό ρόλο στην πορεία μου έπαιξε η γνωριμία και η συνεργασία μου με τον Τζουζέπε Μπερτολούτσι. Είχα σκοπό να ανεβάσω “Το υπόγειο” του Ντοστογέφσκι και μου είπε ότι το έργο αυτό δεν μου ταίριαζε. Το θεωρούσε πολύ “ευγενές” για μένα. Οπότε δημιουργήσαμε μαζί έναν χαρακτήρα που τον έλεγαν Τσιόνι Μάριο και ανεβάσαμε μια παράσταση στην οποία διηγούμουν αστείες ιστορίες εμπνευσμένες από το χωριό μου. Ο μονόλογος αυτός είχε μεγάλη επιτυχία στη Ρώμη για πολλά χρόνια. Το κοινό έκανε ουρές για να μας δει, εμένα και τον… εαυτό μου».

Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του Τσιόνι Μάριο;

«Ηταν ένας χαρακτήρας κωμικός, αλλά και τραγικός ταυτόχρονα. Εκανε τους άλλους να γελούν, αλλά απέπνεε μια βαθιά μελαγχολία. Ηταν μόνος και τη μοναξιά του την έβγαζε προς τα έξω. Ηταν ένας χαρακτήρας, ας πούμε “βιογραφικός”, όχι αυτοβιογραφικός. Δεν ήταν εμπνευσμένος από τη δική μου ζωή, αλλά από τη ζωή ανθρώπων που είχα γνωρίσει. Προσωπικά δεν είχα πολλά κοινά σημεία με τον χαρακτήρα αυτόν. Για πολλά χρόνια όμως είχα ταυτιστεί μαζί του λόγω της μεγάλης επιτυχίας της παράστασης. Αργότερα υποδύθηκα άλλους ρόλους που υπερίσχυσαν. Αλλά έτσι είναι οι ρίζες. Ολοι θυμούνται το σημείο από όπου ξεκίνησαν. Στη ζωή αυτό που θυμόμαστε είναι η παιδική ηλικία, οι αρχές».

Το κοινό έχει την τάση να ταυτίζει τους κωμικούς ηθοποιούς με τους χαρακτήρες που υποδύονται, πράγμα που δεν συμβαίνει με τους άλλους ηθοποιούς. Πώς το εξηγείτε;

«Οφείλεται στο ότι το κοινό θεωρεί τον κωμικό ηθοποιό έναν άνθρωπο οικείο, έναν φίλο, έναν άνθρωπο που αγαπά. Αμιγώς κωμικοί ηθοποιοί δεν υπάρχουν πολλοί. Οσοι υπάρχουν όμως διαφέρουν από τους άλλους, όχι βέβαια από άποψη ποιότητας, διότι υπάρχουν εξαιρετικοί ηθοποιοί που διακρίνονται και σε σοβαρούς ρόλους. Οι κωμικοί, όπως ο Τσάπλιν, ο Μπάστερ Κίτον ή ο Τοτό, είναι σπάνιοι, διαφορετικοί. Ο θεατής τούς θεωρεί φίλους του, τους αγαπά όπως αγαπάμε ένα παιδί που εκφράζεται ελεύθερα. Είναι για αυτόν σύμβολα χαράς και ελευθερίας – κυρίως ελευθερίας. Και έπειτα έχουν κάτι αισθησιακό, όπως ο Γκράουτσο Μαρξ, κάτι σέξι».

Κάτι διονυσιακό…

«Ακριβώς, για να χρησιμοποιήσουμε και μια ελληνική λέξη. Φοβίζουν και λίγο. Είναι απόλυτα ελεύθεροι και μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Μήπως  όμως η συζήτησή μας είναι πολύ λόγια;».

Ισως… Ο κωμικός, λοιπόν, μέσα από τη χαρά και την ελευθερία που αποπνέει, ικανοποιεί την ανάγκη του κοινού για αισιοδοξία, για μια φιλοσοφία ζωής που θα του επιτρέψει να δει τον κόσμο διαφορετικά.

«Μα αυτό είναι το καθήκον μας! Αυτό είναι και το καθήκον των ποιητών. Να υμνούν ό,τι βλέπουν γύρω τους, για τον απλούστατο λόγο ότι υπάρχει. Να υμνούν τη ζωή. Αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης της τέχνης και η ουσία της επανάστασης. Οι μεγαλύτεροι επαναστάτες της ανθρωπότητας, ο Ησαΐας, ο Πλάτωνας, ο Χριστός, είχαν μέσα τους θυμό, όχι επειδή οι άνθρωποι ήταν κακοί αλλά επειδή ήταν ανίκανοι να δουν την ομορφιά του κόσμου. Ηταν οι πιο μεγάλοι επαναστάτες, διότι μας έδειξαν ότι αν υπάρχει ένας λόγος να είμαστε χαρούμενοι και αισιόδοξοι, αυτός είναι το θαύμα της ζωής. Και αυτό συχνά το ξεχνάμε. Ξεχνάμε πόσο υπέροχο είναι να ζει κανείς, να μπορεί να δει τ’ αστέρια. Αυτό είναι το παν. Ο ρόλος του καλλιτέχνη είναι να βρει τις λέξεις για να εκφράσει το ανθρώπινο σάστισμα μπροστά στην ομορφιά του κόσμου».

Το στοιχείο αυτό είναι έντονο σε ταινίες σας όπως «Η ζωή είναι ωραία» ή «Ο τίγρης και το χιόνι». Μέσα από ένα πλαίσιο τραγικό εκφράζετε την ελπίδα και την ομορφιά της ζωής.

«Εχετε δίκιο. Αυτός είναι ο ρόλος μου. Πιστεύω ότι η ζωή έχει πολλά δεινά και ότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι ικανός για γνώση, αγάπη και οίκτο – απέραντο οίκτο – απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Αυτά τα τρία είναι τα πιο σημαντικά στη ζωή».

Στις ταινίες αυτές η ιστορία εκτυλίσσεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή στο εμπόλεμο Ιράκ. Η επιλογή αυτή σας καθιστά στρατευμένο καλλιτέχνη;

«Δεν είμαι στρατευμένος καλλιτέχνης με τη συνήθη έννοια του όρου. Πιστεύω ότι όλοι είμαστε στρατευμένοι από τη στιγμή που μιλάμε για τον άνθρωπο και για πράγματα που τον αφορούν. Με την έννοια αυτή ο Δάντης, για παράδειγμα, ήταν ένας στρατευμένος καλλιτέχνης. Πέρα από αυτό όμως εγώ πιστεύω στην τέχνη για την τέχνη, στην τέχνη για την ομορφιά. Η τέχνη δεν έχει κάποια πρακτική χρησιμότητα. Οι λέξεις δεν είναι πράξεις. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να μιλάει με λέξεις, λέξεις, λέξεις. Λέξεις καινούργιες, καθαρές, σπινθηροβόλες, λέξεις που πάλλονται από ζωή. Εγώ μιλώ χωρίς να σκέφτομαι αν είμαι στρατευμένος ή όχι. Δεν θεωρώ ότι είμαι στρατευμένος. Τρομάζω στη σκέψη ότι θα μπορούσα εγώ να δώσω μαθήματα στους άλλους. Mamma mia! Είναι φρικτό, τρομακτικό! Οχι, δεν σκέφτομαι έτσι. Εγώ εκφράζω απλώς την άποψή μου και τη μοιράζομαι με το κοινό».

Και συνήθως μέσα από τη χρήση του μύθου. Πώς λειτουργούν ο μύθος, η παραβολή στο έργο σας;

«Αυτό μας το δίδαξε ο Χριστός. Ο μύθος είναι ο καλύτερος τρόπος για να εκφράσεις αυτό που θέλεις και να διηγηθείς μια ιστορία. Το παράδειγμα έχει σπάνια δύναμη. Αν πεις κατευθείαν αυτό που θέλεις, γίνεσαι βαρετός μέσα στην αυστηρότητά σου, σαν ένας γέρος που νομίζει ότι ξέρει τα πάντα και δίνει στους άλλους συμβουλές. Με το παράδειγμα όμως, την παράσταση, το θέαμα, κάνεις τον άλλον να βλέπει εικόνες και εκεί παίζει σημαντικό ρόλο ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείς τον λόγο. Θα ήταν βίαιο να λέγονται τα πράγματα ωμά. Για παράδειγμα, στο “Η ζωή είναι ωραία” τα πάντα ήταν φτιαγμένα σαν παιχνίδι, για να εκφράσω έμμεσα την ελαφρότητα που μπορεί να υπάρχει μέσα στην τραγωδία της ζωής. Στη ζωή πρέπει να δεχόμαστε το γεγονός ότι υπάρχουν το κακό και η δυστυχία, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχουν επίσης η ομορφιά και η καλοσύνη».

Αυτή είναι μία από τις κύριες ιδέες της παράστασής σας «Κόλαση και Παράδεισος», που βασίζεται στη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη. Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με το κείμενο αυτό;

«Είναι ένα έργο που αγαπώ ιδιαίτερα. Στην αρχή, μάλιστα, πίστευα ότι το κοινό δεν θα ακολουθούσε, λόγω της τραγικότητας του θέματος. Το ίδιο είχε συμβεί με το “Η ζωή είναι ωραία”. Οι παραγωγοί και οι διανομείς της ταινίας προσπάθησαν πολλές φορές να με κάνουν να αλλάξω γνώμη. “Είσαι τρελός” μου έλεγαν. “Μην το κάνεις. Είναι τρομερό. Εσύ είσαι ένας κωμικός ηθοποιός”. “Μα αφού μου αρέσει” απαντούσα. Και εγώ, βέβαια, φοβόμουν μήπως χάσω ένα μέρος του κοινού, αλλά τελικά συνέβη το αντίθετο. Ετσι και στο “Κόλαση και Παράδεισος” έρχονται τελικά περισσότεροι θεατές από ποτέ. Η παράσταση γεννήθηκε, λοιπόν, χάρη στην αγάπη μου για το έργο αυτό και στο γεγονός ότι θα είχα την ευκαιρία να είμαι κωμικός και τραγικός μαζί, μιλώντας για την ανθρώπινη μοίρα. Η λογοτεχνία, άλλωστε, είναι η πιο ωραία τέχνη. Ολα καταλήγουν σε ένα βιβλίο, έλεγε ο Μαλαρμέ. Τα πάντα».

Ακόμη και η «φιλία που φωτίζει και η αγάπη που είναι φως».

«Είναι μια φράση από τη “Θεία Κωμωδία”. Ο Δάντης λέει ότι ο Θεός, για να σώσει τον άνθρωπο, του χάρισε τα δύο πολυτιμότερα αισθήματα, τη φιλία και την αγάπη. Δύο πράγματα πολύ απλά, αλλά και πολύ δύσκολα. Για τον Δάντη η έκφραση της φιλίας είναι ο Βιργίλιος και του έρωτα η Βεατρίκη. Τη Βεατρίκη, μάλιστα, την τοποθετεί στα δεξιά του Θεού. Οπότε τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή είναι η φιλία και η αγάπη. Και αυτά είναι που μας οδηγούν στο θείο. Διότι ο άνθρωπος έχει μέσα του τον Θεό. Δεν είμαστε φτιαγμένοι από τον Θεό, αλλά από την ύλη του Θεού. Για τον Θεό μιλάμε εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια. Και για τον Οιδίποδα επίσης. Το αν υπήρξε πραγματικά ή όχι δεν έχει καμία σημασία. Αποτελεί συστατικό στοιχείο του ανθρώπου».

Πιστεύετε στον Θεό με την κλασική έννοια του όρου;

«Με την κλασική έννοια του όρου, όχι. Πιστεύω στον Θεό διότι είναι οι ρίζες μου, διότι αποτελεί κομμάτι του πατέρα και της μητέρας μου. Ο Θεός είναι ένας μύθος αλλά ένας τόσο υπέροχος μύθος. Τα βιβλία των σοφών είναι πολλές φορές βαρετά. Το Ευαγγέλιο, όμως, η Βίβλος είναι… απίστευτο. Mamma mia! Είναι ένα έργο μοναδικής ευφυΐας. Δεν έχει σημασία, λοιπόν, αν πιστεύει κανείς ή όχι. Οταν διαβάζουμε τη Βίβλο ή τη “Θεία Κωμωδία”, πρέπει να παραμερίσουμε στιγμιαία το γεγονός ότι δεν πιστεύουμε. Πρέπει να πιστέψουμε αυτά που λένε για να τα απολαύσουμε».

Είναι ένα είδος συμβολαίου που ισχύει ανάμεσα σε κάθε έργο τέχνης και στον αποδέκτη του. Και αυτό είναι κάτι που απαιτεί καλλιέργεια, ανοιχτό πνεύμα και, κυρίως, ανοιχτή καρδιά. Εσείς, μάλιστα, αποδίδετε ιδιαίτερη σημασία σε αυτό.

«Ναι. Πιστεύω ότι ο άνθρωπος πρέπει να εκπαιδεύεται στην αγάπη και στα βαθιά συναισθήματα από πολύ νωρίς. Η εκπαίδευσή μας δεν πρέπει να περιορίζεται στην οδήγηση, στη μαγειρική ή στην αρχιτεκτονική. Ο άνθρωπος πρέπει να μάθει πώς ν’ αγαπά. Είναι ό,τι πιο σημαντικό υπάρχει στη ζωή. Γι’ αυτό πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη συναισθηματική αγωγή των παιδιών. Ο μεγάλος ψυχοπαιδαγωγός Μπρούνο Μπετελχάιμ έλεγε: “Δώστε μου τα πρώτα επτά χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου και κρατήστε τα υπόλοιπα”. Η φράση αυτή τα λέει όλα».

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στα έργα σας δίνετε έμφαση στην παιδικότητα;

«Κάθε ενήλικος πρέπει να έχει την ικανότητα να επικοινωνεί με την παιδική του πλευρά. Το να μπορείς να επιστρέψεις στην παιδική ηλικία είναι πολύ σημαντικό. Και είναι διαφορετικό από το να παραμένεις παιδί για όλη σου τη ζωή, πράγμα που, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι καλό. Το να κάνεις όμως το ταξίδι της ζωής που σε οδηγεί στην ενηλικίωση και στη σοφία και να επιστρέφεις στο παιδί που ήσουν κάποτε είναι θαυμάσιο. Αυτό κάνουν οι ποιητές. Ολοι μας πρέπει να το κάνουμε».

Τα σημερινά παιδιά έχουν περισσότερους λόγους να είναι απαισιόδοξα ή αισιόδοξα;

«Εχουν περισσότερους λόγους να ελπίζουν, παρά το αντίθετο. Δεν συμφωνώ καθόλου με αυτούς που λένε ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο καλά όσο σε άλλες εποχές. Διανύουμε, χωρίς καμία αμφιβολία, την πιο ωραία περίοδο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αρκεί να κοιτάξει κανείς το παρελθόν για να το διαπιστώσει. Βέβαια, σε κάθε εποχή υπήρχαν άνθρωποι που θεωρούσαν το παρελθόν καλύτερο από το παρόν. Ακόμη και ο Σωκράτης, μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού, έλεγε: “Δεν αναγνωρίζω πια τους νέους”. Το ίδιο έλεγαν αργότερα ο Λεοπάρντι, ο Νικολά ντε Σαμφόρ και όλοι οι μεγάλοι ηθοπλάστες. Δεν μπορούμε όμως να αγνοούμε την πραγματικότητα. Η αλήθεια είναι ότι τα πράγματα αλλάζουν προς το καλύτερο. Σήμερα οι νέοι μιλάνε για τον έρωτα όπως ποτέ άλλοτε. Λένε πράγματα που ο πατέρας μου θα ντρεπόταν ακόμη και να προφέρει. Η ελευθερία αυτή δεν είναι κάτι υπέροχο; Σαφώς υπάρχουν και πράγματα φρικτά. Ετσι είναι η ζωή. Ο κόσμος όμως είναι σίγουρα καλύτερος».

Συμφωνείτε με όλα αυτά που λέγονται για την υποβάθμιση της γλώσσας, για το ότι οι νέοι δεν ενδιαφέρονται αρκετά για τον πολιτισμό;

«Γιατί; Πριν από 40 χρόνια ενδιαφέρονταν περισσότερο; Πριν από 100 χρόνια; Μα αστειεύονται; Οι σημερινοί νέοι είναι σαφώς πιο καλλιεργημένοι, πιο ευαίσθητοι. Δεν πρέπει κανείς να πιστεύει τέτοια πράγματα. Τίποτε από αυτά δεν είναι αλήθεια. Ακούω επίσης να κατηγορούν τους νέους ότι δεν έχουν ιδανικά και ιδεολογία. Μα στο όνομα των ιδεολογιών διαπράχθηκαν τα χειρότερα εγκλήματα σε βάρος της ανθρωπότητας. Εχουν γίνει πόλεμοι και σφαγές για να επιβάλει ο άνθρωπος τις ιδέες του. Η βία σε όλη της τη φρίκη! Φυσικά εξαρτάται για ποια ιδανικά μιλάμε. Πρέπει πάντα να σκεφτόμαστε το ήθος των πράξεών μας και τα αποτελέσματά τους για την ανθρωπότητα. Είναι ωραίο να πράττει κανείς, να ενεργεί, να αγωνίζεται για πράγματα που έχει επιλέξει και πιστεύει βαθιά. Οι δειλοί είναι οι πιο φρικτοί άνθρωποι. Γι’ αυτό ο Χριστός έλεγε: “Αυτός που δεν είναι μαζί μου είναι εναντίον μου”. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν είναι ξεκάθαροι, που δεν παίρνουν αποφάσεις. Πιστεύω ότι σε κάθε στιγμή της ζωής του ο άνθρωπος πρέπει να επιλέγει: `Η μαζί με κάποιον ή εναντίον του. Αυτό είναι η ζωή, να αποφασίζεις, να επιλέγεις, να ακολουθείς, να ανήκεις κάπου. Μόνο έτσι είσαι ζωντανός».

Στο «Κόλαση και Παράδεισος» λέτε ότι πρέπει να ρίχνεσαι στην άβυσσο και να ανοίγεις τα φτερά σου.

«Ναι. Να αισθάνεσαι βαθιά το πάθος, να το ζεις. Εγώ δεν συμφωνώ με αυτούς που υποβιβάζουν το συναίσθημα. Είμαστε εδώ για αυτόν ακριβώς τον λόγο. Και πρέπει να ριχνόμαστε στη ζωή με όλη μας την ορμή».

Κλείνοντας, θα ήθελα να σας ρωτήσω αν ο μετά θάνατον κόσμος που περιγράφει ο Δάντης υπήρχε πραγματικά, τι θα έπρεπε να θυμούνται οι ψυχές από το πέρασμά τους στη ζωή; «Μα την ίδια τη ζωή! Ποτέ δεν θα ξεχάσουμε τη ζωή. Στην “Οδύσσεια” ο νεκρός Αχιλλέας λέει στον Οδυσσέα, όταν τον συναντά στον Αδη, πόσο νοσταλγεί τη ζωή. Τη γλυκιά ζωή. La dolce vita! Είναι το πολυτιμότερο αγαθό, και αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε όσο ζούμε. Δεν υπάρχει τίποτε πέρα από το θαύμα της ζωής».

** Ο Ρομπέρτο Μπενίνι θα παρουσιάσει στις 5 και 6 Μαΐου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τον μονόλογο «Κόλαση και Παράδεισος», που βασίζεται στη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη»

Πηγή:  ΒΗΜΑgazino, τεύχος 442, 5/4/09

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: