Ερανιστής

Κείμενα, άρθρα και ροές επιλεγμένων ειδήσεων

Το Ι.Χ. και η άλωση των πόλεων


.

«Αν ένας πολίτης μετακινείται με ΙΧ, προκαλεί τοξική ρύπανση που είναι σχεδόν 19 φορές περισσότερη σε σχέση με αυτή που προκαλεί ένας πολίτης που χρησιμοποιεί Μέσα Μαζικής Μεταφοράς.»

Ήθελα εδώ και καιρό να γράψω κάτι για το Ι.Χ., ψάχνοντας έπεσα σε ένα πολύ ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο άρθρο του μηχανολόγου περιβαλλοντολλόγου κ. Νίκου Ντάσιου. Μετά από αυτό ελάχιστα θα είχα να γράψω, οπότε άφησα στην άκρη κάποιες πρώτες σημειώσεις.  Οι επισημάνσεις  είναι δικές μου. Το άρθρο υπάρχει στην ιστοσελίδα του  περιοδικού Αρδην.

Αναδημοσίευση

Συγγραφέας:

Νίκος Ντάσιος

Η σημερινή κατάσταση
Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Αντιπροσώπων Εισαγωγέων Αυτοκινήτων (ΣΕ­ΑΑ), σήμερα στην Ελλάδα κυκλοφορούν 4,5 εκατ. αυτοκίνητα και 750 χιλ. ελαφρά φορτηγά (κάτω των 3 τόννων). Από αυτά, το 52% βρίσκεται στην Αθήνα —δηλ περίπου 2,5 εκατ.-, το 10% στη Θεσσαλονίκη και το 38% στην υπόλοιπη Ελλάδα.  Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Μεταφορών, το 50% των Ι.Χ. δεν εκδίδει κάρτα ελέγχου καυσαερίων, ενώ μόνο τα 15.000 πετρελαιοκίνητα ταξί ρυπαίνουν όσο… 150.000 οχήματα!
Το 1990 υπήρχαν στην Ελλάδα 170 Ι.Χ. αυτοκίνητα ανά 1.000 κατοίκους. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η Ελλάδα έφτασε στα 350 αυτοκίνητα ανά 1.000 κατοίκους, με συνέπειες που μεταξύ άλλων είναι εμφανείς στους δρόμους της χώρας, στην υγεία των κατοίκων, στο περιβάλλον αλλά και στην οικονομική μας κατάσταση. Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι ο αριθμός των ΙΧ υπερδιπλασιάστηκε  μόλις σε 15 χρόνια. Οι δρόμοι του Λεκανοπεδίου όμως σχεδιάστηκαν για να «φιλοξενήσουν» μόλις  450 χιλ. αυτοκίνητα, ενώ η κατάσταση στη Θεσσαλονίκη, ακόμα και στις επαρχιακές πόλεις, είναι ακόμα χειρότερη! Αν μάλιστα κανείς σκεφθεί ότι ένα σημαντικό μέρος του οδοστρώματος καλύπτεται καθημερινά από παρκαρισμένα αυτοκίνητα, αντιλαμβάνεται τους βασικούς λόγους τής όλο και πιο ασφυκτικής κυκλοφοριακής συμφόρησης, η οποία δεν πλήττει μόνο το κέντρο αλλά και τους κεντρικούς δρόμους όλων των συνοικιών των προαστείων και των περιφερειακών πόλεων. Μόνο το κέντρο της πρωτεύουσας παρουσιάζει καθημερινά 35.000 παράνομα σταθμευμένα αυτοκίνητα, τα οποία όχι μόνο επιδεινώνουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση, αλλά και επιβραδύνουν τους χρόνους κίνησης των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. Το ένα τέταρτο της επιφάνειας των πόλεων καταλαμβάνεται από δρόμους και χώρους στάθμευσης για το ΙΧ ενώ η πληρότητα των υπόγειων χώρων στάθμευση+++ είναι κάτω από το 50%.

.

Σχετικά με τις επιπτώσεις της χρήσης του ΙΧ στην επιβάρυνση του χώρου αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι για τη μετακίνηση 15.000 επιβατών ανά ώρα απαιτούνται:
• Στην περίπτωση ΙΧ με ένα άτομο, δρόμοι με 17 λωρίδες πλάτους 3,5 μέτρων και περίπου 300 στρέμματα  γης για την στάθμευσή τους,
•  Στην περίπτωση υπόγειου μετρό, 2 γραμμές των 7,5 μέτρων και περίπου 2-4 στρέμματα για δημιουργία σταθμών,
•  Στην περίπτωση τραμ και του σιδηρόδρομου, 2 γραμμές των 7-8 μέτρων.
Πώς αντιμετωπίζει η πολιτική εξουσία το πρόβλημα;
Η Αθηναϊκή πολιτική ελίτ, άμεσα συνυφασμένη μεταπολεμικά με τα εργολαβικά συμφέροντα, αποπειράθηκε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της επέκτασης του ΙΧ στην Αθήνα με την κατασκευή του μετρό και με τους νέους αυτοκινητοδρόμους –Αττική Οδός–, ενώ η Θεσσαλονίκη και οι επαρχιακές πόλεις εγκαταλείφθηκαν εντελώς στην τύχη τους και…στο αυτοκίνητο.
Όμως και στην Αθήνα το μετρό, αν και συνετέλεσε στην εκτόνωση της κυκλοφοριακής ροής προς το κέντρο, δημιούργησε εκτεταμένα προβλήματα στις εισόδους του λόγω της έλλειψης χώρων μετεπιβίβασης, ενώ ο σχεδιασμός του έγινε με βάση τις προδιαγραφές της πόλης τη δεκαετία του ‘90. Δεν λήφθηκε δηλ. υπόψη η επέκταση της πόλης  προς τα Ανατολικά, που συντελέσθηκε με την εγκατάσταση του νέου αεροδρομίου «Ελ. Βενιζέλος» στα Σπάτα! Η μόνη λύση για την κάλυψη των αναγκών της επέκτασης αυτής παρέμεινε η Αττική Οδός –συμφερόντων Κου Μπόμπολα– και πολύ αργότερα ο προαστειακός σιδηρόδρομος.
Παρ’ όλη όμως την αρχική ευφορία και παρά τις επιπτώσεις της χάραξης της Αττικής Οδού  στο περιαστικό περιβάλλον, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα παρουσιάζει σημεία κορεσμού.
Ο γιγαντισμός  της Αθήνας με την επέκτασή της, σε συνδυασμό με τον χωροταξικό  καταμερισμό των δραστηριοτήτων (Μεσογείων και Συγγρού – Πολυεθνικές εταιρίες, Κέντρο: Δημόσιοι Οργανισμοί, Ποσειδώνος– Μπουρνάζι: χώροι διασκέδασης, Μαρούσι: εμπορικά κέντρα –χώροι κατανάλωσης), συντελούν στην «απο-εδαφικοποίηση» των τοπικών κοινωνιών και εντείνουν τις μετακινήσεις που στην πόλη μας είναι άμεσα συνυφασμένες με το ιδιωτικό αυτοκίνητο.

.

Βεβαίως, το Ι.Χ. στην Ελλάδα παραμένει το προτιμώμενο μέσο μεταφοράς ακόμα και για διαδρομές μικρότερες του 1 χιλιομέτρου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, ο μέσος αριθμός διαδρομών μικρότερων του 1 χλμ./εβδομάδα με χρήση ΙΧ είναι 9 για τη χώρα μας και ακολουθούν οι Ιταλοί με 4, οι Πορτογάλοι, οι Ολλανδοί και οι Βέλγοι με 2 και οι υπόλοιποι στην Ευρώπη με 1 διαδρομή. Όσον αφορά στις μετακινήσεις τους ανά εβδομάδα, οι Έλληνες εμφανίζονται να χρησιμοποιούν το ΙΧ τους 7 φορές, σε αντίθεση με τους Ιταλούς, τους Γάλλους και τους Ισπανούς που το χρησιμοποιούν 4 φορές, και τους Βρετανούς, Γερμανούς, Πορτογάλους, Ολλανδούς και Βέλγους που το επιλέγουν 3 φορές μόνο.
Οι επιπτώσεις
Α) Οικονομία
Το οικονομικό κόστος μόνο για τη μετακίνηση μας είναι:
• Αν χρησιμοποιούμε ΙΧ, 400-1000€/χρόνο, ανάλογα με το όχημα, μόνο για τη βενζίνη. Αν όμως συνυπολογίσουμε το κόστος αγοράς, συντήρησης, επιδιόρθωσης, ασφάλισης κ.λπ. η μετακίνησή μας με  το ΙΧ μάς κοστίζει τουλάχιστον 3.000 €/χρόνο.
• Αν χρησιμοποιούμε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, στην περίπτωση χρήσης κάρτας απεριόριστων διαδρομών για όλα τα μέσα το αντίστοιχο κόστος θα ήταν 420€/χρόνο, ενώ με ποδήλατο η απόσβεση του κόστους αγοράς γίνεται μόλις σε ένα εξάμηνο.
Είναι προφανές λοιπόν το υψηλό και ασύμφορο κόστος με το οποίο επιβαρύνεται ένα νοικοκυριό για την αγορά και την συντήρηση των 2 η 3 αυτοκινήτων και την προφανή κατάληξή του στον τραπεζικό δανεισμό.
Ένας πολίτης που  μετακινείται με ΙΧ καταναλώνει τετραπλάσια ποσότητα ενέργειας σε σχέση μ’ αυτή που του αντιστοιχεί αν μετακινείται με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς… Τα ΙΧ συμμετέχουν στη συνολική κατανάλωση ενέργειας από τις μεταφορές με 61%, τα λεωφορεία με 1%, το μετρό με 1% και άλλες χρήσεις/δημόσια οχήματα με 37%.
Σε επίπεδο χώρας η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας είναι ιδιαίτερα έντονη, με τεράστια συμβολή των εισαγωγών πετρελαίου για την κάλυψη της αυτοκίνησης. Το 2000, η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας έφτανε το 69%, ενώ, σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), η ενεργειακή εξάρτηση αναμένεται να φτάσει το 71% το 2010 και να σκαρφαλώσει στο 76% το 2030. Το έλλειμμα της χώρας στο εμπορικό ισοζύγιο ανήλθε στα 3,5 δισ. €, με σημαντική επιβάρυνση από τις εισαγωγές ΙΧ ανταλλακτικών και καυσίμων.
Β) Περιβάλλον
Αν ένας πολίτης μετακινείται με ΙΧ, προκαλεί τοξική ρύπανση που είναι σχεδόν 19 φορές περισσότερη σε σχέση με αυτή που προκαλεί ένας πολίτης που χρησιμοποιεί Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Είναι ενδεικτικό ότι η χώρα μας παρουσιάζει ετήσια αύξηση των εκπομπών ρύπων 2,7% που αποτελεί μία από τις υψηλότερες στην Ε.Ε., ενώ κατατάσσεται 17η στην αντι-οικολογική κλίμακα ανάμεσα σε 147 χώρες, με το οικολογικό μας αποτύπωμα να έχει ήδη ξεπεράσει τη βιολογική ικανότητα των οικοσυστημάτων μας (έκθεση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος 2006). Η κακή θέση της χώρας μας οφείλεται κυρίως στην κατανάλωση ενέργειας και κατ’ επέκταση στις εκπομπές CO2 στην ατμόσφαιρα. Χωρίς ουσιαστικά μέτρα, η Ελλάδα προβλέπεται ότι θα αυξήσει τις εκπομπές της κατά 39,2% έως το 2010 και κατά 57,6% έως το 2020.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ανεξάρτητης επιστημονικής οργάνωσης ECOCITY, ο επηρεασμός της υγείας των πολιτών είναι μεγάλος και αναμένεται έξαρση των παθήσεων και των θανάτων  τα επόμενα χρόνια λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης μικρο-σωματιδίων στην ατμόσφαιρα των αστικών κέντρων! Σχετικές μελέτες του Τμήματος Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών έδειξαν ότι «εάν τα μέσα επίπεδα των μικροσωματιδίων ήταν κάτω από 20 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα (αντί των 52,12 που είναι σήμερα), θα είχαμε 5.066 λιγότερους θανάτους τον χρόνο. Τα μικροσωματίδια θεωρούνται εξαιρετικά επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία και προκαλούν προβλήματα στο αναπνευστικό σύστημα, στους πνεύμονες και στην καρδιά».
Παρότι η μετακίνηση με ποδήλατο έχει μηδενική ρύπανση, στις μεγάλες πόλεις δεν υπάρχουν ακόμα δίκτυα ποδηλατοδρόμων ώστε να μετακινούνται με ασφάλεια οι ποδηλάτες.
Μερικές προτάσεις

.

Είναι προφανές πως είναι αδύνατη η συνέχιση του ρυθμού επέκτασης του ΙΧ στα αστικά κέντρα της χώρας. Δεκαετίες έργων υπέρ του ΙΧ δεν έχουν καταφέρει να λύσουν το πρόβλημα, ούτε τη διαρκή αιμορραγία του χρόνου, του χώρου και του χρήματος που χάνουμε όλοι μας στις μετακινήσεις. Μόνη ρεαλιστική λύση είναι η απελευθέρωση ενός μέρους από το χώρο που κατέχει σήμερα το αυτοκίνητο, ώστε να υπάρξει επιτέλους διαθέσιμος ο απαραίτητος χώρος για τη συγκοινωνία, το ποδήλατο και το περπάτημα.
Ο περιορισμός όμως της χρήσης του προϋποθέτει τόσο την αλλαγή της δομής των πόλεων, με τη μεταφορά του διοικητικού κέντρου της Αθήνας και τη συνεπακόλουθη ριζική αποκέντρωση και ανασύσταση των τοπικών κοινωνιών. Προϋποθέτει επίσης ριζική αλλαγή της νοοτροπίας και του καταναλωτικού προτύπου που κυριαρχεί στη νεοελληνική μας πραγματικότητα.
• Η αυτοκίνηση οφείλει να πληρώνει όλο το κόστος που δημιουργεί, παράλληλα με τη δέσμευση ότι, για κάθε 1€ σε οδικά έργα, θα πρέπει να επενδύεται τουλάχιστο διπλάσιο ποσό για βελτίωση της δημόσιας συγκοινωνίας.
• Ολική απελευθέρωση του ευρύτερου κέντρου της Αθήνας –ή ίσως και της Θεσσαλονίκης– από τα ΙΧ, με πρώτα βήματα τον αποκλεισμό των οχημάτων 4Χ4 υψηλού κυβισμού από τον εσωτερικό δακτύλιο, και το κλείσιμο του ιστορικού κέντρου της πόλης στα ΙΧ.
• Διατήρηση της δωρεάν στάθμευσης (με συμβολικό ετήσιο τέλος) μόνο για το 1ο ΙΧ κάθε κατοικίας, με προτεραιότητα στις κατοικίες χωρίς ιδιόκτητη θέση στάθμευσης.
• Ελεγχόμενη στάθμευση στο δρόμο, μόνο για τις θέσεις που περισσεύουν, με παράλληλες εναλλακτικές λύσεις για εύκολη πρόσβαση των μη κατοίκων σε συγκοινωνία.
• Πλήρης απαγόρευση στάθμευσης σε όλες τις βασικές αρτηρίες.
• Υιοθέτηση πολιτικών  που δημιουργούν αντικίνητρα για το 2ο και το 3ο ΙΧ.
• Οργανωμένη ενίσχυση της συλλογικής χρήσης του ΙΧ, με ανοικτούς καταλόγους ενδιαφερομένων σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα και αντίστοιχες υπηρεσίες στην τηλεφωνική γραμμή του δήμου και στην ιστοσελίδα του.
• Καθιέρωση δημοτικής υπηρεσίας ενοικίασης αυτοκινήτου για την κάλυψη αναγκών μετακίνησης όταν η δημόσια συγκοινωνία  δεν μπορεί να τις καλύψει.
Όμως, για να γίνει εφικτή η μείωση της χρήσης του ΙΧ, απαιτούνται σημαντικές παρεμβάσεις για την αναβάθμιση της Δημόσιας συγκοινωνίας με μέτρα όπως:
• Ολοκλήρωση του δικτύου των λεωφορειοδρόμων σε όλες τις βασικές αρτηρίες των μεγάλων πόλεων.
• Ολοκλήρωση του προαστειακού  στην Αθήνα και αναλογα μέτρα στη Θεσσαλονίκη.
• Επέκταση δημοτικών μίνι λεωφορείων σε τοπικές γραμμές, με δυνατότητα πυκνών στάσεων, σε συνεργασία και συντονισμό με τη βασική δημόσια συγκοινωνία.
• Τακτική συγκοινωνία και τη νύκτα, τουλάχιστον σε όλες τις γραμμές κορμού.
• Επέκταση των δρομολογίων του Ηλεκτρικού και του μετρό μέχρι τις 1.30 το βράδυ.
• Ελάχιστη πυκνότητα δρομολογίων σε όλες τις συγκοινωνιακές γραμμές τα 15 λεπτά (και τα 30 λεπτά το βράδυ).
• Επέκταση της χρήσης φυσικού αερίου στα λεωφορεία, ως λιγότερο ρυπογόνου, παράλληλα με εφαρμογές όπως υβριδικοί κινητήρες, ηλεκτροκίνηση και βιοκαύσιμα.
• Προσιτό  ενιαίο εισιτήριο ή κάρτα ανά ζώνες και πολιτική που ενθαρρύνει τις μετεπιβιβάσεις. Διατήρηση του κοινωνικού χαρακτήρα των συγκοινωνιών.
• Συγκροτήματα και εγκαταστάσεις που δέχονται κοινό ή παρέχουν υπηρεσίες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε δημόσια συγκοινωνία σταθερής τροχιάς.
• Πολυκαταστήματα, σούπερ-μάρκετ και συγκροτήματα ψυχαγωγίας χωρίς λύση συγκοινωνιακής πολιτικής και ανεφοδιασμού, να μην παίρνουν άδεια λειτουργίας.
•Τέλος, απαιτείται ολοκληρωμένη πολιτική για το ποδήλατο, που πρέπει  να κερδίσει στη ζωή της πόλης μας με αντίστοιχα μέτρα :
Χάραξη ποδηλατοδρόμων σε όλο τον αστικό ιστό. Μεταφορά του ποδηλάτου και με το μετρό, ή το σιδηρόδρομο, όπως ήδη γίνεται σε άλλες χώρες.

Ντάσιος Νίκος
Μηχανικός – Περιβαλλοντολόγος

Πηγή: περιοδικό άρδην.

Advertisements

2 responses to “Το Ι.Χ. και η άλωση των πόλεων

  1. αρτεμης καμπουρης Ιανουαρίου 24, 2010 στο 00:34

    θελουμε λυση στο κυκλοφοριακο;
    -24 ωρη ΤΑΚΤΙΚΗ συγκοινωνια παντου (αστικη υπεραστικη τραμ μετρο προαστιακος ΟΛΑ)
    -συγκοινωνιακες γραμμες που θα συνδεουν γειτονικες περιοχες χωρις να περναν απο το κεντρο της αθηνας
    (πχ αμπελοκηποι-γαλατσι μεσω κεντρου θελεις 2 ωρες)
    (ζωγραφου-ιλισια αλλες 2 ωρες μεσω κεντρου,γιατι;)
    -σχεδιασμος κ απελευθερωση μεταφορας ποδηλατων με μετρο λεωφορεια προστιακο τραμ ΠΑΝΤΟΥ Κ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΩΡΕΣ
    -τροφοδοσιες καταστηματων μονο νυχτερινες ωρες μεταξυ 1-5
    -περισυλλολγη αποριματων επισης 1-5 το βραδυ
    -ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ δημοσιων υπηρεσιων
    -ουσιαστικη αποκεντρωση δημοσιων υπηρεσιων
    -ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
    ΠΗΓΑΙΝΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΑ ΟΙΝΟΦΥΤΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ ΣΤΟ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟ ΣΤΟ ΛΑΥΡΙΟ ΣΤΑ ΚΙΟΥΡΚΑ δεν ξερω που αλλα οχι στο κεντρο ουτε της αθηνας ουτε των αναφερθεντων περιοχων ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ
    -δημιουργια ουσιαστικων χωρων σταθμευσης σε καθε δημοσια υπηρεσια
    -δημιουργια ουσιαστικων χωρων σταθμευσης σε καθε καταστημα ξενοδοχειο παρκα αναψυχης
    -συνδεση ολων των παραπανω με λεωφορειακες γραμμες μετρο τραμ η προαστιακο
    θελουμε; (γιατι εγω νομιζω οτι δεν θελουμε)

    • Δημήτρης Ιανουαρίου 24, 2010 στο 09:20

      Καλημέρα, Αρτέμη,
      Κάποιοι «θέλουμε» και τραμ και προαστειακό και σιδηροδρομικό δίκτυο και σύγχρονα και προσιτά μέσα μαζικής μεταφοράς, και άλλα πολλά. «Κάποιοι» τάσσονται με την οικονομία του αυτοκινήτου η οποία τζιράρει δισεκατομύρια. Αν ψάξουμε στους χορηγούς δεκάδων Μ.Κ.Ο. θα βρούμε αρκετές βιομηχανίες αυοκινήτων, πετρελαιοειδών και τα συναφή…Αυτά φανερά και επίσημα.
      Νομίζω ότι ξέρουν πολύ καλά που δίνουν τα λεφτά τους…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: